งานที่ทีมทำเองทุกสัปดาห์ มีราคาเท่าไรที่เรายังมองไม่เห็น

บ่ายวันพฤหัส ห้องประชุมชั้นสองของบริษัทจัดจำหน่ายอุปกรณ์ไฟฟ้าแห่งหนึ่ง วาระที่สี่ของวันคือค่าเครื่องมือดึงข้อมูลจากใบสั่งซื้อเข้าระบบ ปีละ 30,000 บาท วาระนี้ค้างมาเป็นเดือนที่สองแล้ว ผู้จัดการฝ่ายบัญชีขอใบเสนอราคาเจ้าที่สามมาเทียบ ผู้จัดการฝ่ายขายถามว่าทดลองใช้ฟรีได้กี่วัน โบรชัวร์กลางโต๊ะเขียนตัวโตว่าลดเวลาคีย์ข้อมูลได้ 90% สุดท้ายที่ประชุมขอดูไปอีกเดือน

นอกห้องประชุม เจ้าหน้าที่บัญชียังนั่งพิมพ์ใบสั่งซื้อจากอีเมลและไลน์เข้าระบบทีละใบ รวมแล้วสัปดาห์ละสิบชั่วโมง ฝ่ายขายสองคนเดินมาถามเป็นพัก ๆ ว่าออเดอร์เมื่อเช้าเข้าระบบหรือยัง เพราะต้องเห็นยอดก่อนถึงจะยืนยันวันส่งของกับลูกค้าได้ ส่วนเดือนก่อน รหัสสินค้าที่พิมพ์ผิดตัวเดียว ทำให้รถส่งของต้องวิ่งกลับไปเปลี่ยนของอีกเที่ยว

ค่าเครื่องมือสามหมื่นแพงไหม? ตอบไม่ได้ครับ เพราะตาชั่งในห้องนั้นมีของวางอยู่ข้างเดียว สิบชั่วโมงต่อสัปดาห์นอกห้องเป็นเงินที่บริษัทจ่ายอยู่แล้วทุกเดือน แค่ยังไม่มีใครเห็น เพราะไม่เคยมีใครตีราคาให้มันดู

เรามาวางของอีกข้างของตาชั่งกัน ด้วยสูตรสามบรรทัดที่แทนตัวเลขให้ดูครบ สามจุดที่ทำให้ตัวเลขเพี้ยน และวิธียกตัวเลขเข้าห้องประชุมให้วาระแบบนี้จบในรอบเดียว อ่านจบ หยิบงานที่ทีมทำซ้ำทุกสัปดาห์มาคิดได้ภายในสิบนาที

1. รายจ่ายสองก้อน ก้อนหนึ่งมีใบแจ้งหนี้ อีกก้อนไม่มี

ค่าเครื่องมือมาพร้อมใบแจ้งหนี้ มีวันครบกำหนด มีชื่อคนเซ็นอนุมัติ มันจึงถูกตรวจทุกบรรทัด ส่วนเวลาที่ทีมเผาไปกับงานซ้ำ ๆ ไม่มีใครออกใบแจ้งหนี้มาให้ เงินก้อนนั้นออกจากบริษัทไปแล้วทุกสิ้นเดือนในรูปเงินเดือน เราแค่มองไม่เห็นว่ามันจมอยู่ที่โต๊ะไหนครับ

ก้อนที่มองไม่เห็นยังโตเองเงียบ ๆ ด้วย ออเดอร์เพิ่ม งานคีย์ก็เพิ่มตาม จนถึงวันที่ต้องรับคนเพิ่มมาทำงานที่เครื่องมือปีละสามหมื่นทำแทนได้ ส่วนค่าเครื่องมือเป็นตัวเลขคงที่ที่คุมได้ตลอด

ดัชนีความพร้อมด้านดิจิทัลของ ETDA (สำนักงานพัฒนาธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์) ที่รายงานไว้ในปี 2569 ให้คะแนน SME (ธุรกิจขนาดกลางและขนาดย่อม) ไทยอยู่ที่ 2.45 จาก 4.00 ส่วนใหญ่ใช้เครื่องมือดิจิทัลเพื่อสื่อสารและขายหน้าร้านเป็นหลัก และหนึ่งในข้อจำกัดที่ระบุไว้ชัดคือความไม่แน่ใจเรื่องความคุ้มค่าของการลงทุน

ข้อจำกัดนี้ฟังเหมือนเรื่องงบ ที่จริงเป็นเรื่องการวัด เงินสามหมื่นมักหาได้ ที่หาไม่ได้คือตัวเลขอีกฝั่งของสมการ พอวัดไม่ได้ก็ไม่กล้าตัดสินใจ เหมือนวาระที่สี่ที่ถูกเลื่อนไปอีกเดือน

สิ่งที่แพงที่สุดในธุรกิจมักไม่ใช่ของที่เราจ่ายเงินซื้อ
แต่คือของที่เราทำเองต่อไปเรื่อย ๆ เพราะไม่เคยมีใครตีราคาให้มันดู

Executive Insight

2. สูตรสามบรรทัด แทนตัวเลขให้ดูครบ

สูตรนี้ต้องการตัวเลขแค่สามค่า คือเงินเดือนของคนที่ทำงานนั้น ชั่วโมงที่ใช้ต่อสัปดาห์ และจำนวนสัปดาห์ที่ทำงานจริงในหนึ่งปี เครื่องคิดเลขบนมือถือก็พอครับ

  • บรรทัดที่ 1 ค่าคนต่อชั่วโมง: (เงินเดือน + ค่าจ้างแฝง) ÷ ชั่วโมงทำงานต่อเดือน
  • บรรทัดที่ 2 ชั่วโมงที่ใช้ต่อปี: ชั่วโมงงานมือต่อสัปดาห์ × สัปดาห์ทำงานต่อปี
  • บรรทัดที่ 3 ต้นทุนต่อปี: ค่าคนต่อชั่วโมง × ชั่วโมงที่ใช้ต่อปี

ตัวเลขตั้งต้นควรรู้ที่มา เผื่อมีคนในห้องถาม

  • ค่าจ้างแฝงราว 15–25% ของเงินเดือน เงินสมทบประกันสังคม โบนัส และสวัสดิการที่บริษัทจ่ายเพิ่ม ตัวอย่างนี้ใช้ 20%
  • 160 ชั่วโมงต่อเดือน วันทำงานราว 20 วันคูณ 8 ชั่วโมง หักวันหยุดและวันลาแล้ว
  • 48 สัปดาห์ต่อปี หักวันหยุดยาวและวันลาออกจาก 52 สัปดาห์ จึงอยู่บนฐานเดียวกับ 160 ชั่วโมง เพราะ 160 × 12 = 1,920 = 48 × 40

แทนตัวเลขของบริษัทในห้องประชุมเมื่อบ่าย เจ้าหน้าที่บัญชีเงินเดือน 30,000 บาท บวกค่าจ้างแฝง 20% อีก 6,000 บาท คีย์ใบสั่งซื้อสัปดาห์ละ 10 ชั่วโมง

  • บรรทัดที่ 1: (เงินเดือน 30,000 + ค่าจ้างแฝง 6,000) ÷ 160 ชั่วโมงต่อเดือน = 225 บาทต่อชั่วโมง
  • บรรทัดที่ 2: งานมือ 10 ชั่วโมงต่อสัปดาห์ × 48 สัปดาห์ = 480 ชั่วโมงต่อปี
  • บรรทัดที่ 3: 225 บาทต่อชั่วโมง × 480 ชั่วโมง = 108,000 บาทต่อปี
ภาพสามกล่องเรียงเป็นสมการ ค่าคนต่อชั่วโมง 225 บาท คูณชั่วโมงที่ใช้ต่อปี 480 ชั่วโมง ซึ่งมาจากตาราง 48 สัปดาห์ สัปดาห์ละ 10 ชั่วโมง เท่ากับต้นทุนต่อปี 108,000 บาท เทียบกับค่าเครื่องมือปีละ 30,000 บาท
สูตรสามบรรทัด แทนตัวเลขของบริษัทจัดจำหน่ายในบทความ (สมมติ)

ตาชั่งฝั่งที่เคยว่างมีของวางแล้ว สามหมื่นอยู่ข้างแสนแปดพัน สิบชั่วโมงต่อสัปดาห์ฟังดูเล็ก พอกลายเป็นแสนกว่าบาทต่อปี ทุกคนในห้องก็ได้คุยเรื่องเดียวกันเสียที

ได้ตัวเลขสิบชั่วโมงมาจากไหน

ตัวเลขที่อ่อนที่สุดคือบรรทัดที่สอง ถามว่าคีย์ข้อมูลวันละกี่ชั่วโมง คนทำมักตอบต่ำกว่าจริง เพราะจำได้แค่ช่วงที่พิมพ์ยาว ๆ ไม่นับช่วงสั้นที่แทรกอยู่ทั้งวัน ตัวเลขจริงหาได้ในสัปดาห์เดียว

  1. เลือกงานเดียว เช่น คีย์ใบสั่งซื้อ อย่าจดทุกงานพร้อมกัน คนจดจะเลิกกลางทาง
  2. ให้คนทำจดเองหนึ่งสัปดาห์ กระดาษแผ่นเดียวข้างจอ เขียนเวลาเริ่มกับเลิกทุกครั้ง รวมช่วงที่โทรถามลูกค้าด้วย
  3. บอกตรง ๆ ว่าจดไปทำไม ว่ากำลังหาเหตุผลมาซื้อเครื่องมือ ไม่ได้จับผิดใคร ไม่งั้นจะได้ตัวเลขที่คนจดอยากให้เห็น
  4. รวมยอดวันศุกร์ ได้ตัวเลขเดียว ใส่บรรทัดที่สองได้เลย

ธุรกิจอื่นก็ใช้สูตรเดียวกัน

งานไหนที่คนทำซ้ำทุกสัปดาห์ แทนค่าได้หมด และบางครั้งคำตอบก็ออกมาว่ายังไม่คุ้มนะครับ

คลินิกทันตกรรมแห่งหนึ่ง พนักงานต้อนรับเงินเดือน 20,000 บาท โทรยืนยันนัดคนไข้สัปดาห์ละ 5 ชั่วโมง ค่าคนต่อชั่วโมงคือ (เงินเดือน 20,000 + ค่าจ้างแฝง 4,000) ÷ 160 = 150 บาท ทั้งปี 5 ชั่วโมง × 48 สัปดาห์ = 240 ชั่วโมง เป็นเงิน 36,000 บาท ระบบส่งข้อความยืนยันนัดคิดปีละ 24,000 บาท แต่คนไข้ที่ไม่ตอบยังต้องโทรตามสัปดาห์ละ 2 ชั่วโมง เวลาที่ได้คืนจริงเหลือ 3 ชั่วโมง คิดเป็น 21,600 บาทต่อปี ต่ำกว่าค่าระบบ ถ้าจะคุ้มต้องมาจากเรื่องอื่น เช่น คนไข้ผิดนัดน้อยลง ซึ่งต้องวัดแยก

ส่วนโรงงานที่หัวหน้ากะคีย์ยอดผลิตจากใบงานกระดาษทุกเย็น บรรทัดที่สองอาจไม่สูง แต่ผู้จัดการเห็นยอดของเมื่อวานตอนสายวันถัดไป ถ้าเครื่องจักรเสียตอนกะดึก กว่าจะรู้ก็เสียไปครึ่งวัน เวลารอแบบนี้ต้องนับด้วย

3. สามจุดที่ทำให้ตัวเลขเพี้ยนโดยไม่รู้ตัว

สองจุดแรกทำให้ตัวเลขต่ำเกินจริง จุดที่สามทำให้สูงเกินจริง และเป็นจุดที่ทำให้เครื่องมือหลายตัวถูกยกเลิกกลางปี เพราะซื้อมาด้วยความหวังที่ใหญ่กว่าของจริง

  • นับแค่เงินเดือน ลืมค่าจ้างแฝง ค่าคนต่อชั่วโมงจะเหลือเงินเดือน 30,000 ÷ 160 = 187.50 บาท ต้นทุนทั้งปีเหลือ 90,000 บาท หายไป 18,000 บาท ทั้งที่บริษัทจ่ายจริงทุกเดือน แค่อยู่คนละบรรทัดในงบ
  • ลืมเวลารอของคนอื่น ฝ่ายขายสองคนที่เดินมาถามว่าออเดอร์เข้าระบบหรือยัง เสียเวลาคนละราวชั่วโมงต่อสัปดาห์ ทั้งรอและตาม ถ้าเงินเดือนคนละ 35,000 บาท ค่าคนต่อชั่วโมงคือ (เงินเดือน 35,000 + ค่าจ้างแฝง 7,000) ÷ 160 = 262.50 บาท สองคน คนละ 1 ชั่วโมง × 48 สัปดาห์ รวม 96 ชั่วโมงต่อปี เป็นเงินอีก 25,200 บาท
  • นับชั่วโมงที่ได้คืนเกินจริง โบรชัวร์บอกว่าลดได้ 90% แต่หลังติดตั้ง เจ้าหน้าที่บัญชียังต้องตรวจทุกใบที่ระบบดึงมา และพิมพ์เองสำหรับใบสั่งซื้อที่ลูกค้าถ่ายรูปลายมือส่งมา ถ้ายังเหลือสัปดาห์ละ 3 ชั่วโมง เวลาที่ได้คืนจริงคือ 7 ชั่วโมง ส่วนโบรชัวร์นับให้ 9

นับใหม่ด้วยเจ็ดชั่วโมงที่ได้คืนจริง ได้ 7 ชั่วโมง × 48 สัปดาห์ = 336 ชั่วโมงต่อปี คูณ 225 บาท เป็น 75,600 บาท นี่คือตัวเลขที่ควรยกเข้าห้องประชุม ส่วน 108,000 บาทคือต้นทุนของงานทั้งก้อน ซึ่งเครื่องมือรับไปได้แค่ส่วนหนึ่งครับ

แผนภาพแท่งเทียบตัวเลขต่อปี ค่าเครื่องมือ 30,000 บาท งานคีย์ใบสั่งซื้อด้วยมือ 108,000 บาท แบ่งเป็นส่วนที่เครื่องมือรับไป 75,600 บาท กับส่วนที่ยังต้องตรวจ 32,400 บาท และแท่งเส้นประเวลารอของฝ่ายขาย 25,200 บาทที่ยังไม่นับรวม
เครื่องมือรับงานไปได้เจ็ดในสิบชั่วโมง ส่วนเวลารอของฝ่ายขายเก็บไว้นอกตัวเลขหลัก

เวลารอของฝ่ายขาย 25,200 บาท น่าจะหายไปเกือบหมดเมื่อออเดอร์เข้าระบบในไม่กี่นาที แต่ยังไม่มีใครวัด จึงเก็บไว้นอกตัวเลขหลัก พร้อมกับรถที่ต้องวิ่งกลับไปเปลี่ยนของเมื่อเดือนก่อน

ตัวอย่างการคำนวณ ลอกไปแทนตัวเลขของคุณได้

  • ค่าคนต่อชั่วโมง: (เงินเดือน 30,000 + ค่าจ้างแฝง 6,000) ÷ 160 ชั่วโมง = 225 บาท
  • ชั่วโมงที่ได้คืนจริงต่อปี: (เดิม 10 − ยังเหลือ 3 ชั่วโมงต่อสัปดาห์) × 48 สัปดาห์ = 336 ชั่วโมง
  • มูลค่าเวลาที่ได้คืน: 225 × 336 = 75,600 บาทต่อปี หรือเดือนละ 6,300 บาท
  • ต้นทุนปีแรก: ค่าเครื่องมือ 30,000 + เวลาตั้งค่าและฝึกใช้ 20 ชั่วโมง × 225 = 34,500 บาท
  • เหลือสุทธิปีแรก: 75,600 − 34,500 = 41,100 บาท
  • คืนทุน: 34,500 ÷ 6,300 ≈ 5.5 เดือน

ทำไมต้องคิดให้ต่ำไว้ก่อน? เพราะตัวเลขที่ถูกแย้งได้แม้ข้อเดียว จะลากความน่าเชื่อถือของทั้งแผ่นลงไปด้วย คนที่ถือโบรชัวร์ 90% เข้าห้องจะโดนถามว่าเชื่อได้แค่ไหน คนที่หักสามชั่วโมงออกแล้วจะได้คุยต่อว่าซื้อเมื่อไหร่ ตัวเลขที่ตั้งใจคิดให้ต่ำไว้ก่อน คือตัวเลขที่ไม่มีใครในห้องเถียงได้

4. ยกตัวเลขเข้าห้องประชุม แล้วนัดวันวัดผล

พอมีตัวเลขสองฝั่ง คำถามเปิดวงจะเปลี่ยนจาก “อันนี้แพงไปไหม” เป็น “ตอนนี้เราจ่ายค่างานมือนี้อยู่ปีละเท่าไหร่” และ “มันซื้อเวลาคืนมาได้จริงหรือเปล่า” สี่คำถามนี้ช่วยแยกเครื่องมือที่ซื้อเวลาคืนได้ ออกจากเครื่องมือที่เป็นแค่รายจ่ายอีกบรรทัด

สี่คำถามก่อนเซ็นอนุมัติ

  • แทนงานที่ทำซ้ำทุกสัปดาห์หรือเปล่า ถ้าแทนงานที่นาน ๆ ทำที บรรทัดที่สองจะน้อยจนไม่มีทางชนะค่าเครื่องมือ
  • ใครเป็นคนดูแล ถ้าคนที่ค่าตัวแพงที่สุดต้องมานั่งตั้งค่าเอง หักเวลาของเขาออกด้วย
  • งานหายไปจริง หรือแค่ย้ายที่ บางระบบเปลี่ยนงานคีย์เป็นงานตรวจ ให้นับเวลาที่เหลือ อย่างสามชั่วโมงของเจ้าหน้าที่บัญชี
  • ถ้าเลิกใช้พรุ่งนี้ งานสะดุดไหม ถ้าไม่สะดุดเลย แปลว่ามันไม่เคยรับงานจริงไปจากทีม

เทียบสองวิธีที่วาระเดียวกันนี้เดินได้

  • วิธีเดิม เปิดโบรชัวร์ ขอใบเสนอราคาเพิ่ม ถามกันว่าแพงไปไหม แล้วเลื่อนไปเดือนหน้า ระหว่างนั้นเวลาที่ซื้อคืนได้ก็หายไปอีกเดือนละ 6,300 บาท
  • วิธีใหม่ วางกระดาษหน้าเดียวที่มีตัวเลขสองฝั่งและวันวัดผล ที่ประชุมถกกันว่าตัวเลขไหนควรปรับ แล้วตัดสินใจได้ในวาระเดียว

กระดาษหน้าเดียวที่ยกเข้าห้อง

  1. เขียนสามบรรทัดพร้อมตัวเลข ใครสงสัยตัวไหนก็แย้งได้ทันที
  2. เขียนเวลาที่ได้คืนจริง และบอกว่าหักอะไรออกแล้ว คนในห้องจะเห็นว่าคิดมาแบบระวังตัว
  3. เขียนว่าเวลาที่ได้คืนจะไปอยู่ที่งานไหน เช่น เจ็ดชั่วโมงต่อสัปดาห์ไปตามหนี้ค้างชำระ ข้อนี้ทำให้ตัวเลขกลายเป็นเงินจริง
  4. ปิดด้วยวันวัดผล กลับมาดูตัวเลขชุดเดิมในวันที่ 90 ถ้าไม่ขยับก็เลิก

วัดผลเมื่อครบ 90 วัน

90 วันกำลังดีนะครับ สั้นกว่านั้นทีมยังใช้ไม่คล่อง ยาวกว่านั้นจะกลายเป็นรายจ่ายประจำที่ไม่มีใครกล้าถาม ถ้าผู้ขายมีแบบรายเดือน ใช้แบบนั้นในสามเดือนแรก จะได้เลิกได้จริง จดสามตัวเลขนี้ไว้ก่อนเริ่ม แล้วจดซ้ำวันที่ 90

  • ชั่วโมงงานมือต่อสัปดาห์ จดแบบเดียวกับตอนเริ่ม ถ้าลดจากสิบเหลือราวสาม ถือว่าตรงแผน
  • งานที่ต้องย้อนกลับมาแก้ต่อเดือน เร็วขึ้นแต่ผิดบ่อยขึ้นไม่ได้ช่วยอะไร เที่ยวรถที่ต้องวิ่งกลับไปเปลี่ยนของควรลดลงด้วย
  • จำนวนคนที่ใช้เป็นจริง ๆ ถ้ายังมีคนเดียวที่ใช้เป็น วันที่คนนั้นลา งานก็กลับไปเป็นงานมือ

ถ้าทั้งสามตัวไม่ขยับ เลิกใช้ได้เลยโดยไม่ต้องเสียดาย ค่าสมัครสามเดือนถูกกว่าจ่ายรายปีต่อไปอีกสามปีเพียงเพราะไม่มีใครกล้าพูดว่ามันไม่เวิร์ก วันซื้อเป็นแค่วันเริ่มทดลอง วันที่ 90 ต่างหากที่บอกว่าซื้อถูกหรือเปล่า

5. คำถามที่มักตามมา

ประหยัดเวลาได้ แต่ไม่ได้ลดคน แล้วเงินคืนมาจากไหน?

คำถามนี้ตรงที่สุดในห้องครับ เจ็ดชั่วโมงที่ได้คืนจะกลายเป็นเงินก็ต่อเมื่อมีงานที่มีค่ารอรับอยู่ เช่น ตามหนี้ค้างชำระ โทรหาลูกค้าที่หายไป หรือรับออเดอร์ที่เพิ่มขึ้นปีหน้าโดยไม่ต้องรับคนเพิ่ม ถ้าตอบไม่ได้ เวลานั้นจะละลายไปกับงานจุกจิก

เงินเดือนของทีมเป็นความลับ จะแทนค่ายังไง?

ใช้ค่ากลางของตำแหน่งนั้นได้เลย จากช่วงเงินเดือนของฝ่ายบุคคล หรือประกาศรับสมัครงานตำแหน่งเดียวกัน ไม่ต้องแม่นถึงหลักร้อย ในตัวอย่างนี้ ต่อให้ค่าคนต่อชั่วโมงต่ำกว่าที่คิด 10% มูลค่าที่ได้คืนก็ยังราว 68,000 บาทต่อปี ห่างจากสามหมื่นอยู่มาก คำตอบไม่พลิก

ถ้างานนั้นเจ้าของทำเอง จะคิดค่าชั่วโมงยังไง?

เจ้าของที่ตอบแชตลูกค้าเองทุกคืนไม่มีเงินเดือนให้หาร ใช้ค่าจ้างคนอื่นทำแทนก็ได้ แต่ที่ตรงกว่าคือถามว่าชั่วโมงเดียวกันนั้น ถ้าเอาไปคุยกับลูกค้า จะได้งานกลับมาเท่าไหร่ ชั่วโมงของเจ้าของมักแพงที่สุดในบริษัท และมักหมดไปกับงานที่ราคาถูกที่สุด

6. ก่อนอนุมัติรายจ่ายก้อนหน้า

ไม่ต้องรอวาระประชุมครั้งหน้านะครับ เริ่มจากงานเดียวในสัปดาห์นี้ก็พอ

  • เลือกงานหนึ่งงานที่ทีมทำซ้ำทุกสัปดาห์
  • ให้คนทำจดเวลาเริ่มและเลิกหนึ่งสัปดาห์ รวมเวลาที่คนอื่นต้องรอด้วย
  • แทนค่าสามบรรทัด ด้วยค่าจ้างแฝง 20% · 160 ชั่วโมงต่อเดือน · 48 สัปดาห์ต่อปี
  • หักเวลาที่ยังเหลือหลังใช้เครื่องมือ ก่อนเทียบกับใบเสนอราคา
  • เขียนว่าเวลาที่ได้คืนจะไปอยู่ที่งานไหน แล้วนัดวันที่ 90 ไว้ในปฏิทิน

ถ้าวาระที่สี่ของบ่ายวันพฤหัสมีกระดาษหน้าเดียวนี้วางอยู่ข้างโบรชัวร์ 90% ห้องนั้นคงไม่ต้องรอใบเสนอราคาเจ้าที่สาม เวลาประชุมจะได้ไปอยู่กับเรื่องที่ควรเถียง ว่าเจ็ดชั่วโมงที่ได้คืนจะเอาไปทำอะไร ส่วนเจ้าหน้าที่บัญชีนอกห้อง ก็อาจได้ปิดหน้าจอคีย์ข้อมูลเร็วขึ้นตั้งแต่เดือนหน้า