ใบเสนอราคาคิดเป็นรายวันถูกต่อรองทุกครั้ง ลองคิดราคาจากมูลค่าที่ลูกค้าได้

สองทุ่มคืนวันเสาร์ ผู้รับเหมาไฟฟ้าหน้าใหม่คนหนึ่งนั่งตอบไลน์ลูกค้าเป็นรอบที่สี่ของวัน ใบเสนอราคางานเดินระบบไฟให้ร้านค้าเปิดใหม่ เขาคิดมาอย่างเป็นธรรมที่สุดแล้ว ค่าแรงวันละ 2,000 บาท สิบวัน 20,000 บาท บวกค่าวัสดุตามจริงราว 25,000 บาท ข้อความล่าสุดจากลูกค้าเขียนว่า “ทำไมต้องตั้งสิบวัน ลดเหลือเจ็ดได้ไหม แล้วค่าแรงวันละ 1,500 ได้หรือเปล่าคะ”

ลูกค้าไม่ได้ใจร้าย ผู้รับเหมาเป็นคนเปิดประตูให้เขาต่อรองเอง ตั้งแต่บรรทัดแรกที่เขียนคำว่า “วัน” ลงในใบเสนอราคา

งานก่อสร้าง งานออกแบบ หรืองานที่ปรึกษา เจอเรื่องเดียวกันหมด หน่วยที่ใช้คิดเงินเป็นตัวกำหนดว่าลูกค้าจะต่อรองเรื่องอะไร และใบเสนอราคาฉบับหน้าเปลี่ยนเรื่องที่คุยกันได้ตั้งแต่บรรทัดแรก

1. ขายเวลา คือขายของที่ทุกคนมีเท่ากัน

พอตั้งราคาด้วยหน่วย “วัน” หรือ “ชั่วโมง” สิ่งที่ขายเปลี่ยนจากความเชี่ยวชาญ เป็นเวลาที่ใครก็มี และเวลาคือสินค้าที่เทียบราคากันง่ายที่สุด ลูกค้าไม่ต้องรู้เรื่องระบบไฟฟ้าเลยก็ยังเถียงเรื่องจำนวนวันได้

กับดักของการขายเวลาซ้อนกันอยู่สามชั้น

  • เพดานรายได้ตายตัว ถ้ารายได้ผูกกับเวลา เพดานถูกกำหนดไว้ตั้งแต่วันแรก ขยันแค่ไหนก็เกินจำนวนวันในเดือนไม่ได้
  • ยิ่งเก่งยิ่งได้น้อย ช่างที่ทำมาสิบห้าปีทำงานเดียวกันเสร็จเร็วกว่าคนเพิ่งเริ่ม ถ้าคิดเงินตามเวลา ประสบการณ์กลับกลายเป็นตัวลดรายได้ของตัวเอง
  • ยืนผิดสนาม เมื่อขายเวลา เรายืนอยู่สนามเดียวกับทุกคนที่มีเวลาเท่ากัน ทางชนะเหลือทางเดียวคือขายถูกกว่า

ลูกค้าต่อรองสิ่งที่เราเขียนให้เขาเห็น ถ้าเขียนว่าวัน เขาก็ต่อรองวัน

2. เวลาที่ใช้ บอกความยากของงานได้น้อยลงทุกปี

เมื่อก่อนการคิดราคาตามเวลายังพอใช้ได้ เพราะลูกค้าเชื่อว่างานสิบวันย่อมยากกว่างานสองวัน ความเชื่อนั้นกำลังหายไป ลูกค้าคนเดียวกันที่จ้างช่างไฟ ก็จ้างทำโลโก้ ทำเว็บ ทำเอกสาร และเห็นงานพวกนั้นเสร็จเร็วขึ้นทุกปี

ผลสำรวจ Thailand Digital Outlook ปี 2568 ของสำนักงานคณะกรรมการดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ (สดช.) จากกลุ่มตัวอย่าง 3,355 ราย พบว่าธุรกิจไทยที่นำ AI มาใช้อยู่ที่ 66.1% เพิ่มจาก 40.5% ในปี 2565 ธุรกิจขนาดเล็กอยู่ที่ 63.5% ขนาดกลาง 73.8%

ธุรกิจไทยราวสองในสามใช้เครื่องมือช่วยทำงานแล้ว งานร่างแบบ งานเขียนเนื้อหา งานทำเอกสารเสนอราคา ย่นเวลาลงได้หลายเท่า คำว่า “งานนี้ใช้เวลานาน” จึงฟังไม่หนักแน่นเหมือนเดิม แม้กับงานช่างหน้างานที่เครื่องมือช่วยได้ไม่มาก เพราะลูกค้าชินกับการเห็นงานเสร็จเร็วจากที่อื่นไปแล้ว

สิ่งที่ยังขายได้ราคาเหลือสองกลุ่ม ความเชี่ยวชาญเฉพาะทางที่ต้องมีคนรับผิดชอบผลจริง กับความเร็วที่ทำให้ธุรกิจลูกค้าเริ่มทำเงินได้ก่อน ทั้งสองกลุ่มวัดด้วยหน่วย “งานจบ”

การบอกว่างานนี้ใช้เวลานาน เคยเป็นเหตุผลขึ้นราคา
วันนี้มันกลายเป็นสัญญาณว่าเรายังทำงานด้วยวิธีเก่า

Executive Insight

3. ใบเสนอราคาสองใบ บนงานเดียวกัน

ผู้รับเหมาอีกรายรับงานเดียวกันนี้ แต่เสนอคนละแบบ เขาไม่พูดถึงจำนวนวันเลย เขาถามก่อนว่าร้านจะเปิดเมื่อไหร่ ได้คำตอบว่าต้องเปิดก่อนงานเทศกาลประจำปีของย่าน ซึ่งเริ่มวันที่ 6 ของเดือนหน้า เจ้าของร้านคาดว่าสัปดาห์เทศกาลจะทำกำไรได้ราว 90,000 บาท ถ้าเปิดไม่ทัน กำไรก้อนนั้นหายไปทั้งก้อน

ถ้าเริ่มงานวันเดียวกัน งานสิบวันจะเสร็จหลังเทศกาลเริ่มไปหลายวัน เขาจึงเสนองานเหมาจบแบบ Turnkey (เหมาทั้งงานจนพร้อมใช้ ลูกค้าไม่ต้องตามประสานเอง) รวมวัสดุ ราคา 60,000 บาท ใช้ทีมสี่คน จบในสามวัน และรับประกันว่าระบบไฟพร้อมใช้และทดสอบผ่านก่อนวันที่ 5

  • ใบแรก: ค่าแรง 10 วัน วันละ 2,000 บาท บวกวัสดุตามจริงราว 25,000 รวมราว 45,000 บาท
  • ใบที่สอง: ระบบไฟพร้อมใช้ ทดสอบผ่าน ก่อนวันที่ 5 เหมาจบรวมวัสดุ 60,000 บาท
ใบเสนอราคาสองใบวางเทียบกัน ใบแรกเขียนสิบวันคูณสองพันบาทบวกวัสดุ รวมสี่หมื่นห้า มีฟองข้อความต่อรองลดวัน ลดค่าแรงล้อมรอบ ใบที่สองสีทองเขียนไฟพร้อมก่อนวันที่ห้า เหมาจบหกหมื่นบาท มีเครื่องหมายถูก
ใบแรกชวนให้ต่อรองเรื่องวัน ใบที่สองเหลือให้ตัดสินใจเรื่องเดียว คือจะเอาหรือไม่เอา

ลูกค้าตกลงใบที่สอง ทั้งที่แพงกว่าราว 15,000 บาท เพราะส่วนต่างนั้นซื้อกำไรสัปดาห์เทศกาลราว 90,000 บาทไว้ได้ คุ้มกว่ากันราวหกเท่า ลูกค้าไม่ได้ซื้องานไฟฟ้า เขาซื้อการได้เปิดร้านทันเทศกาล

แท่งสองแท่งเทียบกัน แท่งสั้นสีเทาคือเงินที่จ่ายเพิ่ม 15,000 บาท แท่งยาวสีทองคือกำไรสัปดาห์เทศกาลที่ได้ไว้ 90,000 บาท
จ่ายเพิ่ม 15,000 บาท เพื่อไม่เสียกำไรสัปดาห์เทศกาลราว 90,000 บาท

ธุรกิจอื่นใช้หลักเดียวกันได้ บริษัทออกแบบบรรจุภัณฑ์ขายงานเป็น “แพ็กเกจพร้อมวางชั้นทันวันเปิดตัวสินค้า” แทนจำนวนวันของนักออกแบบ โรงงานที่จ้างซ่อมเครื่องจักรจ่ายให้สายการผลิตที่กลับมาเดินก่อนกะเช้า บริษัทที่จ้างทำเว็บขายของจ่ายให้การเปิดขายทันช่วงลดราคาประจำปี

4. ห้าขั้น ใช้ได้ตั้งแต่ใบเสนอราคาฉบับหน้า

  1. หามูลค่าที่ลูกค้าได้ แล้วตีเป็นตัวเลข ใช้กำไรหรือเงินที่ประหยัดได้ อย่าใช้ยอดขาย ถ้าตอบไม่ได้ แปลว่ายังคุยกับลูกค้าไม่มากพอ คำถามที่ใช้ได้จริงมีสามข้อ ถ้าช้าไปหนึ่งสัปดาห์กระทบอะไร ตอนนี้ปัญหานี้ทำให้เสียเงินเดือนละเท่าไหร่ และถ้าแก้จบจะเปิดโอกาสอะไรต่อ
  2. ตั้งราคาจากมูลค่า ใช้ต้นทุนเป็นพื้นห้ามต่ำกว่า ส่วนที่เราขอเพิ่มต้องเล็กกว่ามูลค่าที่ลูกค้าได้หลายเท่า ลูกค้าถึงตัดสินใจง่าย ผู้รับเหมาในตัวอย่างมีต้นทุนจริงราว 49,000 บาท ค่าแรงทีมสี่คนสามวันกับวัสดุ ราคา 60,000 บาทจึงมีกำไรพอทำงานให้ดี และยังคุ้มชัดในสายตาลูกค้า
  3. เขียนข้อเสนอด้วยภาษาของงานที่จบแล้ว “ค่าแรง 10 วัน” เชิญให้ต่อรองเรื่องวัน “ไฟพร้อมใช้ก่อนวันที่ 5” เหลือให้คุยเรื่องเดียว คือจะเอาหรือไม่เอา
  4. นิยามคำว่าจบงานให้ชัดตั้งแต่ต้น จุดตายของงานเหมาจบคืองานงอก เขียนให้ชัดว่าอะไรอยู่ในขอบเขต อะไรอยู่นอก และงานนอกขอบเขตคิดเพิ่มอย่างไร งานออกแบบให้เขียนจำนวนรอบแก้ไว้ด้วย ทั้งหมดนี้ต้องเขียนก่อนเซ็นสัญญา
  5. ตรวจทุกไตรมาสว่างานที่ขาย คนอื่นทำแทนได้ง่ายแค่ไหน แบ่งงานเป็นสองกอง งานที่ทำแทนได้ด้วยเครื่องมือทั่วไป กับงานที่ต้องใช้ประสบการณ์หน้างานและรับผิดชอบผลจริง ถ้ารายได้ส่วนใหญ่มาจากกองแรก ให้เริ่มปรับตอนที่ยังมีงานอยู่

ถ้าราคาที่ควรได้สูงกว่าต้นทุนเวลาของเราพอสมควร นั่นคือส่วนต่างที่เกิดจากความเชี่ยวชาญ และจากความเร็วที่ลูกค้าได้ประโยชน์จริง

5. คำถามที่มักตามมา

ถ้าลูกค้าขอดูรายละเอียดค่าแรงล่ะ?

ให้ดูได้ครับ ในรูปขอบเขตงานที่ครอบคลุม แทนตารางวันคูณค่าแรง ลูกค้าส่วนใหญ่ที่ขอรายละเอียดอยากมั่นใจว่าไม่ถูกเอาเปรียบ รายการสิ่งที่จะได้พร้อมเงื่อนไขรับประกัน ตอบความกังวลนั้นได้ดีกว่า

งานเล็กที่ตีมูลค่าไม่ได้ ยังคิดรายวันได้ไหม?

ได้ งานซ่อมจุดเล็กที่ลูกค้าแค่อยากให้เสร็จ คิดตามเวลาหรือราคาต่อชิ้นก็สมเหตุสมผล หลักนี้ใช้กับงานที่ผลของมันเปลี่ยนธุรกิจลูกค้าได้ชัด เช่นเปิดร้านทัน ลดต้นทุนได้ หรือเลี่ยงความเสียหายได้

ถ้าเหมาจบแล้วงานเกินแผน ใครรับ?

เรารับ ถ้างานเกินเพราะเราประเมินพลาด และลูกค้ารับ ถ้างานเพิ่มเพราะขอบเขตเปลี่ยน ข้อนี้คือเหตุผลที่ขั้นที่สี่ต้องเขียนก่อนเซ็นสัญญา งานเหมาจบที่ไม่มีนิยามคำว่าจบ คือสัญญารายวันที่ไม่มีเพดาน

6. ก่อนกดส่งใบเสนอราคาฉบับหน้า

  • รู้หรือยังว่างานนี้มีมูลค่ากับลูกค้าเท่าไหร่ เป็นกำไรหรือเงินที่ประหยัดได้
  • ในใบเสนอราคายังมีคำว่า “วัน” หรือ “ชั่วโมง” เป็นหน่วยคิดเงินอยู่หรือเปล่า
  • สิ่งที่ลูกค้าจะได้เมื่องานจบ เขียนเป็นข้อ ๆ แล้วหรือยัง
  • นิยามแล้วหรือยังว่างานจบเมื่อไหร่ และงานนอกขอบเขตคิดอย่างไร
  • ถ้าลูกค้าขอลดราคา เรามีอะไรให้ลดนอกจากราคา

ข้อสุดท้ายสำคัญที่สุด คนที่ลดราคาอย่างเดียวยอมรับไปในตัวว่าราคาเดิมตั้งไว้เกินจริง ส่วนคนที่ลดขอบเขตงานลงตามราคาที่ลด ยืนยันว่าราคาเดิมสมเหตุสมผลมาตลอด

สองสัปดาห์ต่อมา ผู้รับเหมาหน้าใหม่คนนั้นชวนเพื่อนช่างอีกสองคนมาเป็นทีม แล้วส่งใบเสนอราคาใบใหม่ให้ลูกค้าอีกราย ไม่มีคำว่าวันสักคำ มีแต่วันที่ระบบไฟจะพร้อมใช้ คำถามที่เด้งกลับมาทางไลน์มีข้อเดียว “ถ้าตกลงคืนนี้ เริ่มงานได้วันไหนคะ”