สองทุ่มคืนวันเสาร์ ผู้รับเหมาไฟฟ้าหน้าใหม่คนหนึ่งนั่งตอบไลน์ลูกค้าเป็นรอบที่สี่ของวัน ใบเสนอราคางานเดินระบบไฟให้ร้านค้าเปิดใหม่ เขาคิดมาอย่างเป็นธรรมที่สุดแล้ว ค่าแรงวันละ 2,000 บาท สิบวัน 20,000 บาท บวกค่าวัสดุตามจริงราว 25,000 บาท ข้อความล่าสุดจากลูกค้าเขียนว่า “ทำไมต้องตั้งสิบวัน ลดเหลือเจ็ดได้ไหม แล้วค่าแรงวันละ 1,500 ได้หรือเปล่าคะ”
ลูกค้าไม่ได้ใจร้าย ผู้รับเหมาเป็นคนเปิดประตูให้เขาต่อรองเอง ตั้งแต่บรรทัดแรกที่เขียนคำว่า “วัน” ลงในใบเสนอราคา
งานก่อสร้าง งานออกแบบ หรืองานที่ปรึกษา เจอเรื่องเดียวกันหมด หน่วยที่ใช้คิดเงินเป็นตัวกำหนดว่าลูกค้าจะต่อรองเรื่องอะไร และใบเสนอราคาฉบับหน้าเปลี่ยนเรื่องที่คุยกันได้ตั้งแต่บรรทัดแรก
1. ขายเวลา คือขายของที่ทุกคนมีเท่ากัน
พอตั้งราคาด้วยหน่วย “วัน” หรือ “ชั่วโมง” สิ่งที่ขายเปลี่ยนจากความเชี่ยวชาญ เป็นเวลาที่ใครก็มี และเวลาคือสินค้าที่เทียบราคากันง่ายที่สุด ลูกค้าไม่ต้องรู้เรื่องระบบไฟฟ้าเลยก็ยังเถียงเรื่องจำนวนวันได้
กับดักของการขายเวลาซ้อนกันอยู่สามชั้น
- เพดานรายได้ตายตัว ถ้ารายได้ผูกกับเวลา เพดานถูกกำหนดไว้ตั้งแต่วันแรก ขยันแค่ไหนก็เกินจำนวนวันในเดือนไม่ได้
- ยิ่งเก่งยิ่งได้น้อย ช่างที่ทำมาสิบห้าปีทำงานเดียวกันเสร็จเร็วกว่าคนเพิ่งเริ่ม ถ้าคิดเงินตามเวลา ประสบการณ์กลับกลายเป็นตัวลดรายได้ของตัวเอง
- ยืนผิดสนาม เมื่อขายเวลา เรายืนอยู่สนามเดียวกับทุกคนที่มีเวลาเท่ากัน ทางชนะเหลือทางเดียวคือขายถูกกว่า
ลูกค้าต่อรองสิ่งที่เราเขียนให้เขาเห็น ถ้าเขียนว่าวัน เขาก็ต่อรองวัน
2. เวลาที่ใช้ บอกความยากของงานได้น้อยลงทุกปี
เมื่อก่อนการคิดราคาตามเวลายังพอใช้ได้ เพราะลูกค้าเชื่อว่างานสิบวันย่อมยากกว่างานสองวัน ความเชื่อนั้นกำลังหายไป ลูกค้าคนเดียวกันที่จ้างช่างไฟ ก็จ้างทำโลโก้ ทำเว็บ ทำเอกสาร และเห็นงานพวกนั้นเสร็จเร็วขึ้นทุกปี
ผลสำรวจ Thailand Digital Outlook ปี 2568 ของสำนักงานคณะกรรมการดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ (สดช.) จากกลุ่มตัวอย่าง 3,355 ราย พบว่าธุรกิจไทยที่นำ AI มาใช้อยู่ที่ 66.1% เพิ่มจาก 40.5% ในปี 2565 ธุรกิจขนาดเล็กอยู่ที่ 63.5% ขนาดกลาง 73.8%
ธุรกิจไทยราวสองในสามใช้เครื่องมือช่วยทำงานแล้ว งานร่างแบบ งานเขียนเนื้อหา งานทำเอกสารเสนอราคา ย่นเวลาลงได้หลายเท่า คำว่า “งานนี้ใช้เวลานาน” จึงฟังไม่หนักแน่นเหมือนเดิม แม้กับงานช่างหน้างานที่เครื่องมือช่วยได้ไม่มาก เพราะลูกค้าชินกับการเห็นงานเสร็จเร็วจากที่อื่นไปแล้ว
สิ่งที่ยังขายได้ราคาเหลือสองกลุ่ม ความเชี่ยวชาญเฉพาะทางที่ต้องมีคนรับผิดชอบผลจริง กับความเร็วที่ทำให้ธุรกิจลูกค้าเริ่มทำเงินได้ก่อน ทั้งสองกลุ่มวัดด้วยหน่วย “งานจบ”
การบอกว่างานนี้ใช้เวลานาน เคยเป็นเหตุผลขึ้นราคา
Executive Insight
วันนี้มันกลายเป็นสัญญาณว่าเรายังทำงานด้วยวิธีเก่า
3. ใบเสนอราคาสองใบ บนงานเดียวกัน
ผู้รับเหมาอีกรายรับงานเดียวกันนี้ แต่เสนอคนละแบบ เขาไม่พูดถึงจำนวนวันเลย เขาถามก่อนว่าร้านจะเปิดเมื่อไหร่ ได้คำตอบว่าต้องเปิดก่อนงานเทศกาลประจำปีของย่าน ซึ่งเริ่มวันที่ 6 ของเดือนหน้า เจ้าของร้านคาดว่าสัปดาห์เทศกาลจะทำกำไรได้ราว 90,000 บาท ถ้าเปิดไม่ทัน กำไรก้อนนั้นหายไปทั้งก้อน
ถ้าเริ่มงานวันเดียวกัน งานสิบวันจะเสร็จหลังเทศกาลเริ่มไปหลายวัน เขาจึงเสนองานเหมาจบแบบ Turnkey (เหมาทั้งงานจนพร้อมใช้ ลูกค้าไม่ต้องตามประสานเอง) รวมวัสดุ ราคา 60,000 บาท ใช้ทีมสี่คน จบในสามวัน และรับประกันว่าระบบไฟพร้อมใช้และทดสอบผ่านก่อนวันที่ 5
- ใบแรก: ค่าแรง 10 วัน วันละ 2,000 บาท บวกวัสดุตามจริงราว 25,000 รวมราว 45,000 บาท
- ใบที่สอง: ระบบไฟพร้อมใช้ ทดสอบผ่าน ก่อนวันที่ 5 เหมาจบรวมวัสดุ 60,000 บาท

ลูกค้าตกลงใบที่สอง ทั้งที่แพงกว่าราว 15,000 บาท เพราะส่วนต่างนั้นซื้อกำไรสัปดาห์เทศกาลราว 90,000 บาทไว้ได้ คุ้มกว่ากันราวหกเท่า ลูกค้าไม่ได้ซื้องานไฟฟ้า เขาซื้อการได้เปิดร้านทันเทศกาล

ธุรกิจอื่นใช้หลักเดียวกันได้ บริษัทออกแบบบรรจุภัณฑ์ขายงานเป็น “แพ็กเกจพร้อมวางชั้นทันวันเปิดตัวสินค้า” แทนจำนวนวันของนักออกแบบ โรงงานที่จ้างซ่อมเครื่องจักรจ่ายให้สายการผลิตที่กลับมาเดินก่อนกะเช้า บริษัทที่จ้างทำเว็บขายของจ่ายให้การเปิดขายทันช่วงลดราคาประจำปี
4. ห้าขั้น ใช้ได้ตั้งแต่ใบเสนอราคาฉบับหน้า
- หามูลค่าที่ลูกค้าได้ แล้วตีเป็นตัวเลข ใช้กำไรหรือเงินที่ประหยัดได้ อย่าใช้ยอดขาย ถ้าตอบไม่ได้ แปลว่ายังคุยกับลูกค้าไม่มากพอ คำถามที่ใช้ได้จริงมีสามข้อ ถ้าช้าไปหนึ่งสัปดาห์กระทบอะไร ตอนนี้ปัญหานี้ทำให้เสียเงินเดือนละเท่าไหร่ และถ้าแก้จบจะเปิดโอกาสอะไรต่อ
- ตั้งราคาจากมูลค่า ใช้ต้นทุนเป็นพื้นห้ามต่ำกว่า ส่วนที่เราขอเพิ่มต้องเล็กกว่ามูลค่าที่ลูกค้าได้หลายเท่า ลูกค้าถึงตัดสินใจง่าย ผู้รับเหมาในตัวอย่างมีต้นทุนจริงราว 49,000 บาท ค่าแรงทีมสี่คนสามวันกับวัสดุ ราคา 60,000 บาทจึงมีกำไรพอทำงานให้ดี และยังคุ้มชัดในสายตาลูกค้า
- เขียนข้อเสนอด้วยภาษาของงานที่จบแล้ว “ค่าแรง 10 วัน” เชิญให้ต่อรองเรื่องวัน “ไฟพร้อมใช้ก่อนวันที่ 5” เหลือให้คุยเรื่องเดียว คือจะเอาหรือไม่เอา
- นิยามคำว่าจบงานให้ชัดตั้งแต่ต้น จุดตายของงานเหมาจบคืองานงอก เขียนให้ชัดว่าอะไรอยู่ในขอบเขต อะไรอยู่นอก และงานนอกขอบเขตคิดเพิ่มอย่างไร งานออกแบบให้เขียนจำนวนรอบแก้ไว้ด้วย ทั้งหมดนี้ต้องเขียนก่อนเซ็นสัญญา
- ตรวจทุกไตรมาสว่างานที่ขาย คนอื่นทำแทนได้ง่ายแค่ไหน แบ่งงานเป็นสองกอง งานที่ทำแทนได้ด้วยเครื่องมือทั่วไป กับงานที่ต้องใช้ประสบการณ์หน้างานและรับผิดชอบผลจริง ถ้ารายได้ส่วนใหญ่มาจากกองแรก ให้เริ่มปรับตอนที่ยังมีงานอยู่
ถ้าราคาที่ควรได้สูงกว่าต้นทุนเวลาของเราพอสมควร นั่นคือส่วนต่างที่เกิดจากความเชี่ยวชาญ และจากความเร็วที่ลูกค้าได้ประโยชน์จริง
5. คำถามที่มักตามมา
ถ้าลูกค้าขอดูรายละเอียดค่าแรงล่ะ?
ให้ดูได้ครับ ในรูปขอบเขตงานที่ครอบคลุม แทนตารางวันคูณค่าแรง ลูกค้าส่วนใหญ่ที่ขอรายละเอียดอยากมั่นใจว่าไม่ถูกเอาเปรียบ รายการสิ่งที่จะได้พร้อมเงื่อนไขรับประกัน ตอบความกังวลนั้นได้ดีกว่า
งานเล็กที่ตีมูลค่าไม่ได้ ยังคิดรายวันได้ไหม?
ได้ งานซ่อมจุดเล็กที่ลูกค้าแค่อยากให้เสร็จ คิดตามเวลาหรือราคาต่อชิ้นก็สมเหตุสมผล หลักนี้ใช้กับงานที่ผลของมันเปลี่ยนธุรกิจลูกค้าได้ชัด เช่นเปิดร้านทัน ลดต้นทุนได้ หรือเลี่ยงความเสียหายได้
ถ้าเหมาจบแล้วงานเกินแผน ใครรับ?
เรารับ ถ้างานเกินเพราะเราประเมินพลาด และลูกค้ารับ ถ้างานเพิ่มเพราะขอบเขตเปลี่ยน ข้อนี้คือเหตุผลที่ขั้นที่สี่ต้องเขียนก่อนเซ็นสัญญา งานเหมาจบที่ไม่มีนิยามคำว่าจบ คือสัญญารายวันที่ไม่มีเพดาน
6. ก่อนกดส่งใบเสนอราคาฉบับหน้า
- รู้หรือยังว่างานนี้มีมูลค่ากับลูกค้าเท่าไหร่ เป็นกำไรหรือเงินที่ประหยัดได้
- ในใบเสนอราคายังมีคำว่า “วัน” หรือ “ชั่วโมง” เป็นหน่วยคิดเงินอยู่หรือเปล่า
- สิ่งที่ลูกค้าจะได้เมื่องานจบ เขียนเป็นข้อ ๆ แล้วหรือยัง
- นิยามแล้วหรือยังว่างานจบเมื่อไหร่ และงานนอกขอบเขตคิดอย่างไร
- ถ้าลูกค้าขอลดราคา เรามีอะไรให้ลดนอกจากราคา
ข้อสุดท้ายสำคัญที่สุด คนที่ลดราคาอย่างเดียวยอมรับไปในตัวว่าราคาเดิมตั้งไว้เกินจริง ส่วนคนที่ลดขอบเขตงานลงตามราคาที่ลด ยืนยันว่าราคาเดิมสมเหตุสมผลมาตลอด
สองสัปดาห์ต่อมา ผู้รับเหมาหน้าใหม่คนนั้นชวนเพื่อนช่างอีกสองคนมาเป็นทีม แล้วส่งใบเสนอราคาใบใหม่ให้ลูกค้าอีกราย ไม่มีคำว่าวันสักคำ มีแต่วันที่ระบบไฟจะพร้อมใช้ คำถามที่เด้งกลับมาทางไลน์มีข้อเดียว “ถ้าตกลงคืนนี้ เริ่มงานได้วันไหนคะ”


