Playhard Smartwork โปรเจกต์ของผมเอง เว็บไซต์และช่อง YouTube คอนเทนต์เกมที่ผมใช้เป็นสนามทดลอง เคยค้างอยู่ปีกว่า ไม่ใช่เพราะไม่มีไอเดีย ไอเดียมีตลอด วันไหนมีเวลาและคิดออก ผมก็ลงมือ แต่ทุกครั้งไปติดที่เดิม คือการใช้เครื่องมือ งานชิ้นหนึ่งใช้เวลานานจนไม่เสร็จ แล้วก็วนกลับมาติดที่เดิมอีก
พอเริ่มใช้ AI กับงานนี้ โปรเจกต์ที่ค้างมาปีกว่าจบได้ในสามสัปดาห์
คนมักสรุปว่า AI ทำให้งานเร็วขึ้น แต่ถ้ามองให้ดี งานนี้จบเร็วเพราะผมรู้อยู่แล้วว่าต้องการอะไร ไอเดียชัดตั้งแต่ก่อนเปิดเครื่องมือ สิ่งเดียวที่ขวางอยู่คือฝีมือกับเวลา AI จึงเข้าไปแก้ตรงนั้นพอดี
เวลาผู้บริหารถามว่าถ้าจะเริ่มใช้ AI ในองค์กร ควรเริ่มตรงไหน คำตอบของผมมาจากสามสัปดาห์นั้น ให้เริ่มจากงานที่รู้แล้วว่าต้องการอะไร แต่ยังติดอยู่ ไม่ใช่เริ่มจากเครื่องมือตัวใหม่ และไม่ใช่จากแผน AI ของทั้งองค์กร
1. ปีกว่ากับสามสัปดาห์ ต่างกันที่อะไร
ช่วงปีกว่าที่ค้าง ผมรู้ว่าจะทำอะไร รู้ว่าอยากได้หน้าตาแบบไหน แต่ลงมือเองทีละชิ้นแล้วไม่จบสักที พอมี AI ช่วยในส่วนที่ติด งานที่ผมรู้คำตอบอยู่แล้วก็เดินได้
ลองกลับด้านดู ถ้าผมยังไม่รู้ว่า Playhard Smartwork ต้องการอะไร แล้วเปิด AI ขึ้นมาหวังให้มันคิดแทน สามสัปดาห์นั้นจะกลายเป็นสามเดือนของการลองไปเรื่อย ๆ และผลงานจะหน้าตาเหมือนของคนอื่นที่ใช้เครื่องมือตัวเดียวกัน

ผมมองว่านี่คือการเปลี่ยนแปลงแบบที่เราเคยเจอมาแล้ว เหมือนการเดินทางที่เปลี่ยนจากขา มาเป็นล้อ แล้วมาเป็นการบิน ทุกครั้งจุดหมายยังเป็นของคนเดินทาง พาหนะแค่พาไปได้ไกลและเร็วขึ้น AI เป็นพาหนะ ไม่ใช่จุดหมาย
เครื่องมือทุกคนเข้าถึงได้เหมือนกัน สิ่งที่คู่แข่งไม่มีคือตัวเรา ความคิด วิธีมอง และประสบการณ์ที่เราใส่ลงไปในงาน
2. ทีมส่วนใหญ่ใช้ AI แค่หาคำตอบ
ส่วนที่ยากจึงอยู่ที่การรู้ให้ชัดก่อน เท่าที่ผมเห็น คนส่วนใหญ่ไม่ได้ใช้ AI ผิด แต่ยังใช้ไม่เป็น และไม่รู้ว่ามันทำอะไรได้มากกว่าที่ใช้อยู่ ถามให้ช่วยเขียนอีเมล ช่วยสรุปรายงาน ได้คำตอบแล้วก็จบ ทีมจึงสรุปว่า AI ช่วยได้แค่นี้
- ถามหาคำตอบ: “ช่วยเขียนโพสต์โปรโมทสินค้านี้” ได้โพสต์ที่ใครสั่งก็ได้เหมือนกัน
- ถามเพื่อคิด: “ลูกค้าที่ซื้อสินค้านี้ซ้ำ เคยกังวลเรื่องอะไรก่อนซื้อครั้งแรก และโพสต์ของคู่แข่งยังไม่ตอบข้อไหน” ได้จุดตั้งต้นของโพสต์ที่ต่างออกไป
คำถามแบบที่สองบังคับให้คนถามรู้จักลูกค้าก่อน วิธีทำงานกับ AI ที่ผมใช้ ซึ่งผมเรียกว่า BEARY AI จึงแบ่งการคิดเป็นห้าขั้น สร้างความรู้ สำรวจทางเลือก วิเคราะห์ ปรับให้พร้อมใช้ และลงมือให้เกิดผล ถ้าถามแค่ขอคำตอบ เราใช้ AI อยู่แค่ขั้นเดียวจากห้าขั้น
AI ไม่ได้ทำให้คำตอบดีขึ้น ถ้าคำถามยังเหมือนเดิม
3. รู้ก่อนว่าจะสื่ออะไร แล้วค่อยเปิดเครื่องมือ
ผมเรียนรู้เรื่องนี้จากงานแรกที่ใช้ AI คือทำภาพประกอบโพสต์ Facebook และปกวิดีโอ YouTube เหตุผลตรงไปตรงมา คนที่ทำเนื้อหาเรื่องเดียวกัน หรือเล่นเกมเดียวกัน ใช้ภาพจากแหล่งเดียวกัน ภาพของทุกคนจึงออกมาคล้ายกันจนไม่มีใครเด่น
แต่ AI ไม่ได้ทำให้ภาพเด่นเอง ถ้าผมสั่งแค่ “ทำปกวิดีโอเกมนี้” ผมจะได้ภาพที่คนอื่นสั่งได้เหมือนกัน ทุกครั้งที่เริ่มจากเครื่องมือ ภาพจะกลับไปหน้าตาเหมือนของคนอื่น ภาพจะต่างก็ต่อเมื่อผมรู้ก่อนว่าคลิปนี้ต้องการบอกอะไร
ไม่ใช่แค่ผมที่เจอ งานวิจัยที่ตีพิมพ์ใน Science Advances ปี 2024 ให้คนเขียนเรื่องสั้นโดยมีไอเดียจาก AI ช่วย ผลคือแต่ละเรื่องถูกประเมินว่าสร้างสรรค์ขึ้น แต่เรื่องของทุกคนคล้ายกันมากกว่าเรื่องที่คนเขียนเอง
แล้วจะรู้ได้อย่างไรว่าต้องการสื่ออะไร ก่อนถาม AI ให้มองให้รอบก่อนว่าคนที่รับงานของเราเห็นอะไร ได้ยินอะไร และรู้สึกอย่างไร ไม่ใช่ทุกงานจะใช้ครบทุกทาง แต่ต้องถามให้ครบ เพราะ AI รับรู้ได้แค่สิ่งที่เราพิมพ์ให้มัน คนที่มองรอบกว่าจึงถามได้ดีกว่า
ผู้บริหารจึงควรถามทีมก่อนอนุมัติเครื่องมือตัวไหน ว่าเรารู้หรือยังว่างานนี้ต้องการสื่ออะไร ถ้ายังไม่รู้ AI จะช่วยผลิตงานที่หน้าตาเหมือนคู่แข่งได้เร็วขึ้นเท่านั้น
AI ช่วยได้มากที่สุด ตรงที่เรารู้แล้วว่าต้องการอะไร
Executive Insight
แต่ยังไปไม่ถึง
4. งานแรกของ AI ในองค์กร ผมจะเลือกแบบนี้
ถ้าเอาสองเรื่องนี้มาใช้กับองค์กร งานแรกที่ผมจะเลือกต้องผ่านสามข้อ
- ติดอยู่ มีไอเดีย มีคนอยากทำ แต่ไปไม่ถึงเพราะติดเวลา ฝีมือ หรือเครื่องมือ แบบเดียวกับ Playhard Smartwork ที่ค้างปีกว่า
- ต้องไม่เหมือนคนอื่น ถ้าผลออกมาเหมือนคู่แข่งก็ไม่มีความหมาย แบบเดียวกับปกวิดีโอ
- เห็นผลในไม่กี่สัปดาห์ งานแรกคือสิ่งที่ทำให้ทีมเชื่อหรือไม่เชื่อ ถ้าต้องรอเป็นปีกว่าจะรู้ผล ทีมจะเลิกสนใจก่อน
สำหรับงานหลังบ้านที่ไม่มีคู่แข่งให้เทียบ ข้อสองหมายถึงผลต้องต่างจากวิธีเดิมจนคนในองค์กรเห็นความต่างได้เอง

ผ่านสามข้อแล้ว ก่อนลงมือยังมีอีกสองคำถาม คือมองจากฝั่งคนใช้ และจะสื่ออะไร ลองดูบริษัทจัดจำหน่ายอุปกรณ์การแพทย์แห่งหนึ่ง ทีมการตลาดอยากทำวิดีโอสั้นสอนใช้เครื่องให้โรงพยาบาลมาสองปี แต่ไม่มีใครในทีมตัดต่อเป็น และจ้างข้างนอกทีละตัวก็แพงเกินกว่าจะทำครบทุกรุ่นของเครื่อง ห้าคำถามจะเดินแบบนี้
- ติดอยู่ไหม ใช่ ไอเดียมีมาสองปี ติดที่ฝีมือตัดต่อ
- ต้องไม่เหมือนคนอื่นไหม ใช่ คู่แข่งส่งแค่คู่มือ PDF
- มองจากฝั่งคนใช้ พยาบาลเห็นอะไรบนหน้าจอเครื่อง ได้ยินเสียงเตือนแล้วต้องทำอะไร และกังวลที่สุดตอนไหน
- จะสื่ออะไร ก่อนเปิด AI ทีมตกลงกันให้ได้ประโยคเดียว “พยาบาลใช้เครื่องนี้ครั้งแรกได้โดยไม่ต้องโทรหาเรา”
- เห็นผลเร็วไหม วิดีโอตัวแรกทำเสร็จได้ในไม่กี่สัปดาห์ แล้วถามฝ่ายขายว่าลูกค้าโทรมาถามวิธีใช้น้อยลงหรือเปล่า
AI ช่วยตัดต่อและทำคำบรรยาย ส่วนขั้นตอนการใช้เครื่องทุกขั้นต้องผ่านวิศวกรผลิตภัณฑ์ตรวจก่อนส่งออกไป เพราะวิดีโอที่สอนผิดแม้ขั้นเดียว แพงกว่าไม่มีวิดีโอเลย
องค์กรอื่นหางานแรกได้ด้วยสามข้อเดียวกัน ฝ่ายบุคคลที่อยากทำคู่มือพนักงานใหม่ให้ค้นคำตอบได้เองมาสองปี แต่ไม่มีใครมีเวลารวบรวมระเบียบที่กระจายอยู่หลายสิบไฟล์ สำนักงานบัญชีที่อยากส่งสรุปงบให้ลูกค้าเป็นภาษาที่เจ้าของร้านอ่านเข้าใจ แต่เขียนเองไม่ทันทุกเดือน ทั้งสองงานรู้แล้วว่าปลายทางคืออะไร และติดอยู่ตรงฝีมือกับเวลาแบบเดียวกัน
ส่วนสิ่งที่ผมจะขอให้รอไว้ก่อนในเดือนแรก คือซื้อเครื่องมือหลายตัวพร้อมกัน ประกาศแผน AI ของทั้งองค์กร และใช้ AI ผลิตสื่อทั้งที่ยังตอบไม่ได้ว่าจะสื่ออะไร ทั้งสามอย่างคือการเริ่มจากพาหนะ ก่อนรู้ว่าจะไปไหน
5. คำถามที่มักตามมา
ถ้าในองค์กรไม่มีงานที่ติดอยู่เลยล่ะ?
แทบไม่มีองค์กรไหนเป็นแบบนั้นครับ ลองถามหัวหน้าแต่ละฝ่ายว่ามีอะไรที่อยากทำมาเกินหกเดือนแต่ยังไม่ได้เริ่ม คำตอบที่ได้มักยาวกว่าที่คิด และคนที่ตอบได้ทันทีคือคนที่ควรเป็นเจ้าของงานแรก
ข้อมูลขององค์กรจะรั่วไหม?
งานแรกควรเลือกงานที่ไม่ต้องใช้ข้อมูลลับหรือข้อมูลส่วนบุคคล ใช้บัญชี AI ที่ฝ่ายไอทีอนุมัติ และให้คนที่รู้เรื่องตรวจทุกชิ้นก่อนออกไปข้างนอก กติกาเรื่องข้อมูลและการจัดซื้อขององค์กรใช้ตามเดิมทุกข้อ งานแรกที่ดีคืองานที่ไม่ต้องขอข้อยกเว้นจากกติกาเหล่านั้น
ควรเริ่มจากเครื่องมือฟรีหรือแบบเสียเงิน?
เริ่มจากตัวที่ทีมใช้อยู่แล้วก่อน งานแรกมีไว้พิสูจน์ว่าวิธีคิดถูก ไม่ใช่พิสูจน์ว่าเครื่องมือดี ถ้างานแรกได้ผล ค่อยตัดสินใจเรื่องเครื่องมือจากสิ่งที่ติดจริงระหว่างทาง
ใครควรเป็นเจ้าของงานแรก ฝ่ายไอทีหรือฝ่ายที่ทำงานนั้น?
ฝ่ายที่ทำงานนั้น เพราะเป็นคนเดียวที่รู้ว่าต้องการอะไร ฝ่ายไอทีช่วยเรื่องความปลอดภัยของข้อมูลและบัญชีผู้ใช้ แต่คนที่ตอบได้ว่างานนี้ต้องสื่ออะไร คือคนที่ทำมันทุกวัน
6. เริ่มจากรายชื่องานที่ค้างอยู่
- ถามแต่ละฝ่ายว่ามีงานไหนที่รู้แล้วว่าต้องการอะไร แต่ค้างมาเกินหกเดือน
- คัดด้วยสามข้อ ติดอยู่ ต้องไม่เหมือนคนอื่น และเห็นผลในไม่กี่สัปดาห์
- ให้เจ้าของงานเขียนประโยคเดียวว่างานนี้ต้องการสื่ออะไร ก่อนเปิด AI
- ตั้งตัวเลขหนึ่งตัวที่จะบอกว่างานแรกได้ผล
- เลื่อนการซื้อเครื่องมือเพิ่มและแผนทั้งองค์กรไว้หลังงานแรกจบ
Playhard Smartwork จบในสามสัปดาห์ เพราะผมรู้มาตลอดปีกว่าว่าปลายทางคืออะไร เครื่องมือแค่พาไปถึง ลองถามตัวเองดูว่า ในองค์กรของคุณ มีงานไหนที่รู้แล้วว่าต้องการอะไร แต่ติดมาเป็นปี งานนั้นคือจุดเริ่มต้นที่ดีที่สุดของ AI ครับ


